Binnen 4 uur contact
In het kort
- Somberheid en stress zijn serieus, ook als ze klein lijken
- Verbinding en dagstructuur zijn krachtige beschermers
- Bij gedachten aan de dood: altijd direct bespreken
01 · Waarom dit ertoe doet
Druk van alle kanten
Onderzoek onder Nederlandse scholieren laat zien dat het mentale welbevinden van jongeren de afgelopen jaren is gedaald. Vooral meisjes melden vaker emotionele problemen, prestatiedruk en somberheid.
Jongeren ervaren druk van school, sociale media, vrienden en de toekomst. Tegelijk zijn ze in een fase waarin hun brein en identiteit volop in ontwikkeling zijn. Dat maakt ze kwetsbaar, maar ook veerkrachtig.
Wij helpen jongeren en hun ouders om klachten te begrijpen, grip te krijgen op het dagelijks leven en te bouwen aan wat hen sterker maakt. Waar behandeling nodig is, werken we samen met de GGZ.
Je hoeft het niet alleen te doen. Praten is de eerste stap.
02 · Theorie
De modellen achter ons werk
Theorie geeft taal aan wat je ziet. Deze inzichten uit wetenschap en praktijk sturen hoe wij kijken en handelen.
- Zubin & Spring (1977)
Stress-kwetsbaarheidsmodel
Iedereen heeft een bepaalde kwetsbaarheid. Als de stress groter wordt dan je aankunt, ontstaan klachten. Minder stress of meer veerkracht helpt.
In de praktijk: We kijken samen welke stress te verminderen is en wat de jongere sterker maakt.
- Aaron Beck
Cognitief model
Gedachten, gevoelens en gedrag beïnvloeden elkaar. Negatieve gedachten over jezelf en de toekomst kunnen somberheid in stand houden.
In de praktijk: We helpen jongeren helpende gedachten te vinden en weer dingen te doen die energie geven.
- Machteld Huber (2011)
Positieve gezondheid
Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en eigen regie te voeren. Niet alleen de klacht telt, maar ook zingeving, meedoen en dagelijks functioneren.
In de praktijk: We vragen breed: wat maakt jouw leven de moeite waard?
- Cognitieve gedragstherapie
Gedragsactivatie
Somberheid leidt tot minder activiteit, en minder activiteit maakt somberder. Door weer kleine, fijne dingen te doen, doorbreek je die cirkel.
In de praktijk: We plannen samen haalbare activiteiten en een vast dagritme.
- Veerkrachtonderzoek
Beschermende factoren
Een steunende volwassene, vriendschappen, bewegen, slaap en ergens goed in zijn beschermen jongeren tegen psychische problemen.
In de praktijk: We versterken bewust wat al goed gaat.
03 · Signalen
Wat zie je?
Eén signaal zegt weinig. Een patroon dat blijft of groeit, verdient aandacht. Twijfel je? Overleg vrijblijvend met ons.
Signalen bij de jongere
- !Terugtrekken uit contact met vrienden en familie
- !Weinig plezier in dingen die eerst leuk waren
- !Veranderd slaap- of eetpatroon
- !Snel geïrriteerd, huilerig of vlak
- !Uitspraken over waardeloosheid of hopeloosheid
- !Zelfbeschadiging of praten over de dood
In de omgeving
- !Hoge prestatiedruk thuis of op school
- !Pesten, online of offline
- !Ingrijpende gebeurtenissen of verlies
- !Weinig vertrouwde volwassenen om mee te praten
- !Ouders maken zich zorgen maar weten niet hoe ze het gesprek moeten voeren
04 · Praktijk
Zo werken wij, stap voor stap
- 1
Contact en vertrouwen
We nemen de tijd om de jongere te leren kennen, op een plek waar hij of zij zich prettig voelt: thuis, buiten of tijdens een wandeling.
- 2
Klachten begrijpen
Samen brengen we in kaart wat er speelt, wat de klachten verergert en wat helpt. Bij signalen van suïcidaliteit bespreken we dat direct en zorgvuldig.
- 3
Dagstructuur en activatie
Een vast ritme van slapen, eten, school en ontspanning geeft houvast. We bouwen kleine, fijne activiteiten in.
- 4
Ouders betrekken
Ouders leren hoe ze hun kind kunnen steunen zonder te pushen, en hoe ze het gesprek aangaan.
- 5
Samenwerken met de GGZ
Is behandeling nodig, dan regelen we dat met een GGZ-partner. Wij blijven de vaste begeleider in het dagelijks leven.
Goed om te weten: Eefi biedt begeleiding in het dagelijks leven. Is er behandeling of diagnostiek nodig, dan werken we samen met GGZ-partners en blijven we betrokken als vaste begeleider.
05 · Methodieken
Onderbouwde methodieken en instrumenten
We kiezen per gezin wat past. Sommige methodieken passen we zelf toe, voor andere werken we samen met gespecialiseerde partners.
- Effectief (behandeling)
Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Bewezen effectieve behandeling bij angst en depressie bij jongeren. Uitgevoerd door de GGZ, met ondersteuning thuis.
- Onderbouwd
Gedragsactivatie en dagstructuur
Stap voor stap weer activiteiten oppakken die energie en plezier geven. Goed toepasbaar in begeleiding thuis.
- Richtlijn
Veiligheidsplan bij suïcidaliteit
Samen met de jongere een plan maken: wat zijn waarschuwingssignalen, wat helpt, wie kan ik bellen?
- Gevalideerd instrument
SDQ en korte screeners
Korte vragenlijsten om klachten te signaleren en de voortgang te volgen.
06 · Mythes en feiten
Wat klopt wel, en wat niet?
MytheHet is gewoon een puberfase.
FeitStemmingswisselingen horen bij de puberteit, maar aanhoudende somberheid of angst niet. Neem het serieus.
MytheVragen naar zelfmoordgedachten brengt een jongere op ideeën.
FeitHet tegendeel is waar. Er open naar vragen geeft opluchting en opent de weg naar hulp.
MytheJongeren willen niet praten.
FeitVeel jongeren willen wel praten, maar op hun manier: tijdens het rijden, wandelen of via een berichtje.
MytheHulp betekent meteen de GGZ.
FeitVeel klachten zijn goed te begeleiden in het dagelijks leven. GGZ is er als het nodig is.
07 · Tips en tricks
Direct toepasbaar
Vraag, en luister vooral
Vraag hoe het echt gaat en luister zonder meteen oplossingen te geven.
Bewaak slaap, eten en bewegen
Een goed ritme is een van de beste beschermers tegen somberheid.
Durf te vragen naar de dood
Maak je je ernstig zorgen? Vraag of je kind denkt aan niet meer leven. Bel bij acute zorg 113 of 0800-0113.
Let op stille leerlingen
Somberheid is vaak stil. Een leerling die zich terugtrekt, verdient aandacht.
Verminder onnodige druk
Spreid toetsen en geef ruimte als het tijdelijk niet gaat.
Weet de weg
Ken de zorgstructuur en de route naar hulp, zodat je snel kunt handelen.
Combineer begeleiding en behandeling
Begeleiding thuis maakt behandeling effectiever en voorkomt uitval.
Overbrug wachttijd
Wacht een jongere op GGZ? Begeleiding kan de wachttijd overbruggen en verergering voorkomen.
Deel risicosignalen
Vermeld signalen van zelfbeschadiging of suïcidaliteit in de verwijzing, zodat we direct passend handelen.
08 · Uit de praktijk
Mila (16) die steeds minder zin had
Mila stond steeds later op, ging niet meer naar hockey en zat vooral op haar kamer. Haar cijfers zakten. Haar ouders dachten eerst aan een fase, maar maakten zich steeds meer zorgen.
Tijdens wandelingen vertelde Mila dat ze zich waardeloos voelde en de druk op school niet meer aankon. Ze gaf aan soms te denken dat het beter zou zijn als ze er niet meer was.
We maakten meteen samen een veiligheidsplan en regelden via de huisarts een GGZ-behandeling. Ondertussen bouwden we aan een dagritme en kleine activiteiten. Na enkele maanden ging Mila weer naar hockey en kon ze beter praten met haar ouders.
Wat we leerden
- Wandelen maakte praten makkelijker
- Direct een veiligheidsplan
- Behandeling en begeleiding samen
- Kleine activiteiten gaven energie terug
09 · Reflectievragen
Even stilstaan
- Hoe lang bestaan de klachten al, en worden ze erger?
- Heb ik gevraagd naar gedachten over de dood?
- Welke volwassene vertrouwt deze jongere?
- Wat geeft deze jongere energie, en hoe versterken we dat?
10 · Bronnen
Verder lezen
- Zubin, J. & Spring, B. (1977). Vulnerability: a new view of schizophrenia. Journal of Abnormal Psychology, 86(2).
- Beck, A. T. e.a. (1979). Cognitive Therapy of Depression. Guilford Press.
- Huber, M. e.a. (2011). How should we define health? BMJ, 343.
- Trimbos-instituut. HBSC-onderzoek: gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland. trimbos.nl
- 113 Zelfmoordpreventie. 113.nl, telefoon 0800-0113
- Nederlands Jeugdinstituut. Dossier psychische problemen. nji.nl
Zorgen om een kind of gezin? Wacht niet.
Je kunt vandaag nog contact opnemen, ook zonder verwijzing. Je hoort binnen vier uur van ons. Twijfel je? Bel gerust, we denken vrijblijvend met je mee.
Binnen 4 uur contact