Binnen 4 uur contact
In het kort
- Eén gezin, één plan, één vaste regievoerder
- Draagkracht vergroten, draaglast verkleinen
- Het netwerk van het gezin is de grootste bron van steun
01 · Waarom dit ertoe doet
Als alles tegelijk speelt
In sommige gezinnen speelt niet één probleem, maar een stapeling: schulden, een ouder met psychische klachten, een scheiding, slechte huisvesting, een kind dat vastloopt op school. De problemen versterken elkaar.
Vaak zijn er dan veel hulpverleners tegelijk betrokken, die elk hun eigen stukje oppakken. Voor het gezin wordt het een doolhof van afspraken, plannen en gezichten. Het kind is dan zelden geholpen met nog een extra hulpverlener.
Wij kijken naar het geheel. Wat speelt er in het gezin, welke patronen houden problemen in stand, en welke krachten zijn er al? Samen met het gezin en het netwerk maken we één plan, met één vaste begeleider die het overzicht houdt.
Een kind is geen losstaand probleem. Het is een deel van een gezin, en een gezin is een deel van een netwerk.
02 · Theorie
De modellen achter ons werk
Theorie geeft taal aan wat je ziet. Deze inzichten uit wetenschap en praktijk sturen hoe wij kijken en handelen.
- Gregory Bateson, Salvador Minuchin
Systeemtheorie
Een gezin is een systeem waarin iedereen elkaar beïnvloedt. Gedrag van een kind heeft vaak een functie in dat systeem, en verandering bij één persoon verandert het geheel.
In de praktijk: We kijken niet alleen naar het kind, maar naar patronen tussen gezinsleden.
- Ivan Boszormenyi-Nagy
Contextuele benadering
Tussen generaties bestaan onzichtbare loyaliteiten en een balans van geven en ontvangen. Kinderen blijven loyaal aan hun ouders, ook als het thuis moeilijk is.
In de praktijk: We maken nooit een ouder zwart. We erkennen de loyaliteit van het kind naar beide ouders.
- Bakker e.a. (1998)
Balansmodel
Opvoeden gaat goed als draagkracht (krachten, steun) en draaglast (problemen, taken) in balans zijn. Raakt de balans zoek, dan ontstaan problemen.
In de praktijk: We werken tegelijk aan het verkleinen van de last en het vergroten van de kracht.
- Salvador Minuchin (1974)
Structurele gezinsbenadering
Gezinnen hebben een structuur met rollen, grenzen en subsystemen, zoals ouders en kinderen. Problemen ontstaan als grenzen te vaag of te star zijn.
In de praktijk: We versterken het ouderlijk gezag en helpen kinderen uit een ouderrol.
- Carter & McGoldrick
Gezinslevenscyclus
Gezinnen doorlopen fases, zoals een geboorte, puberteit, scheiding of een nieuw samengesteld gezin. Overgangen zijn kwetsbare momenten.
In de praktijk: We benoemen welke fase het gezin doormaakt en wat die vraagt.
- Landelijk uitgangspunt jeugdhulp
Eén gezin, één plan, één regie
Bij meerdere problemen werken hulpverleners vanuit één gezamenlijk plan, met één regievoerder die het overzicht houdt.
In de praktijk: Onze begeleider neemt waar mogelijk de regie en stemt af met alle partijen.
03 · Signalen
Wat zie je?
Eén signaal zegt weinig. Een patroon dat blijft of groeit, verdient aandacht. Twijfel je? Overleg vrijblijvend met ons.
Signalen bij het kind
- !Kind neemt zorgtaken of een ouderrol over (parentificatie)
- !Kind voelt zich schuldig of verantwoordelijk voor problemen thuis
- !Klachten nemen toe rond omgang of ruzies tussen ouders
- !Kind is thuis heel anders dan op school
- !Terugtrekken, somberheid of juist veel boosheid
- !Kind wordt de "probleemdrager" van het gezin
Signalen in het gezin
- !Stapeling van problemen: geld, wonen, werk, gezondheid
- !Veel hulpverleners tegelijk, zonder duidelijke regie
- !Herhaalde crises die steeds terugkomen
- !Vechtscheiding of langdurige conflicten tussen ouders
- !Een ouder met psychische of verslavingsproblemen
- !Weinig netwerk of een netwerk dat zelf overbelast is
04 · Praktijk
Zo werken wij, stap voor stap
- 1
Het hele systeem in beeld
Met een genogram en ecogram brengen we samen het gezin, de familie en het netwerk in kaart. Wie is er, wie helpt, en waar zit spanning?
- 2
Eén plan en één regie
We maken één gezinsplan met doelen van het gezin zelf. Onze begeleider stemt af met school, wijkteam, GGZ en andere partijen.
- 3
Veiligheid expliciet maken
Wat gaat goed, waar maken we ons zorgen over, en wat moet er gebeuren? We bespreken het open met het gezin, in gewone taal.
- 4
Draagkracht versterken
We zoeken naar wat het gezin al kan en wie kan helpen. Kleine successen maken ruimte voor grotere stappen.
- 5
Draaglast verkleinen
Praktische problemen zoals schulden, huisvesting of administratie pakken we samen aan of zetten we door naar de juiste partner.
- 6
Afschalen met nazorg
We bouwen de hulp geleidelijk af, zorgen dat het netwerk het kan overnemen en blijven bereikbaar als het tegenzit.
Goed om te weten: Eefi biedt begeleiding in het dagelijks leven. Is er behandeling of diagnostiek nodig, dan werken we samen met GGZ-partners en blijven we betrokken als vaste begeleider.
05 · Methodieken
Onderbouwde methodieken en instrumenten
We kiezen per gezin wat past. Sommige methodieken passen we zelf toe, voor andere werken we samen met gespecialiseerde partners.
- Onderbouwd
Signs of Safety
Oplossingsgerichte aanpak om samen met het gezin veiligheid in kaart te brengen: wat gaat goed, wat zijn zorgen, wat moet er gebeuren.
- Wettelijk recht (Jeugdwet)
Familiegroepsplan
Het gezin maakt samen met familie en netwerk een eigen plan. Gezinnen hebben het recht om eerst zelf een plan te maken.
- Praktijkinstrument
Genogram en ecogram
Visuele kaarten van familie en netwerk. Maakt patronen, steunbronnen en spanningen in één oogopslag zichtbaar.
- Effectief (behandeling)
Multisysteemtherapie (MST)
Intensieve behandeling voor jongeren met ernstige gedragsproblemen, gericht op gezin, school en vrienden. Via gespecialiseerde partners.
- Onderbouwd
Ouderschap na scheiding-programma’s
Programma’s die ouders helpen samen ouder te blijven na een scheiding en kinderen uit het conflict te houden.
06 · Mythes en feiten
Wat klopt wel, en wat niet?
MytheHet probleem zit in het kind.
FeitGedrag van een kind is vaak een signaal van wat er in het gezin of de omgeving speelt. Het kind veranderen zonder het systeem werkt zelden duurzaam.
MytheMeer hulpverleners betekent meer hulp.
FeitTe veel hulpverleners zonder regie leidt tot versnippering en overbelasting. Eén plan en één aanspreekpunt werkt beter.
MytheNa een scheiding moet een kind kiezen.
FeitKinderen blijven loyaal aan beide ouders. Kiezen of partij trekken geeft veel stress. Het kind uit het conflict halen is het belangrijkste.
MytheFamilie erbij halen maakt het ingewikkelder.
FeitHet netwerk is vaak de grootste bron van steun, ook na de hulp. Samen met familie ontstaan oplossingen die blijven.
07 · Tips en tricks
Direct toepasbaar
Houd kinderen buiten volwassen zorgen
Geld, ruzie of zorgen over de andere ouder zijn niet voor kinderen. Bespreek ze met een volwassene.
Vraag hulp aan je netwerk
Wie kan een keer koken, oppassen of meegaan naar een afspraak? Hulp vragen is een kracht.
Kies één aanspreekpunt
Te veel hulpverleners? Vraag om één persoon die het overzicht houdt.
Vier kleine successen
Een rustige avond of een goed gesprek telt. Benoem wat wel lukt.
Kijk verder dan het kind
Vraag je af wat er thuis speelt als gedrag of prestaties plotseling veranderen.
Communiceer met beide ouders
Na een scheiding hebben beide ouders met gezag recht op informatie. Dat voorkomt loyaliteitsproblemen.
Sluit aan bij het gezinsplan
Vraag of er al een plan is en welke rol school daarin kan spelen.
Let op zorgende kinderen
Kinderen die thuis veel zorgen, zijn vaak moe en ongeconcentreerd. Een beetje ruimte helpt.
Vraag naar alle betrokkenen
Welke hulp loopt er al? Dat helpt ons om de regie goed op te pakken en dubbel werk te voorkomen.
Verwijs het gezin, niet alleen het kind
Wij kunnen het hele gezin begeleiden. Dat vergroot de kans op duurzame verandering.
Bied eerst een familiegroepsplan aan
Het gezin heeft het recht om eerst zelf een plan te maken. Wij helpen daarbij.
Draag het stokje bewust over
Is regie overdragen mogelijk? Een warme overdracht voorkomt dat het gezin opnieuw moet beginnen.
08 · Uit de praktijk
Een gezin met zes hulpverleners
Moeder had drie kinderen, schulden en een lopende vechtscheiding. Er waren zes hulpverleners betrokken: schuldhulp, wijkteam, GGZ voor moeder, een gezinsvoogd, een schoolmaatschappelijk werker en een ambulant hulpverlener voor de oudste. Iedereen had een eigen plan.
Moeder zei: "Ik heb meer afspraken dan mijn kinderen school." De oudste dochter zorgde thuis voor haar broertjes en viel uit op school.
In overleg met alle partijen namen wij de regie. We maakten één gezinsplan met drie doelen die moeder zelf koos. Een tante en de buurvrouw namen vaste taken over. Na een half jaar waren er nog twee hulpverleners en ging de oudste weer naar school.
Wat we leerden
- Eén plan in plaats van zes
- Doelen die moeder zelf koos
- Het netwerk nam taken over
- De oudste dochter kon weer kind zijn
09 · Reflectievragen
Even stilstaan
- Wie zijn er allemaal betrokken, en wie heeft de regie?
- Welke functie zou het gedrag van dit kind kunnen hebben in het gezin?
- Is de balans tussen draagkracht en draaglast in beeld?
- Wie uit het netwerk kan een rol spelen, ook na de hulp?
10 · Bronnen
Verder lezen
- Minuchin, S. (1974). Families and Family Therapy. Harvard University Press.
- Boszormenyi-Nagy, I. & Spark, G. (1973). Invisible Loyalties. Harper & Row.
- Bakker, I., Bakker, K., Van Dijke, A. & Terpstra, L. (1998). O&O in perspectief. Het balansmodel. NIZW.
- Turnell, A. & Edwards, S. (1999). Signs of Safety. Norton.
- Carter, B. & McGoldrick, M. (1989). The Changing Family Life Cycle. Allyn & Bacon.
- Nederlands Jeugdinstituut. Databank Effectieve Jeugdinterventies. nji.nl
Zorgen om een kind of gezin? Wacht niet.
Je kunt vandaag nog contact opnemen, ook zonder verwijzing. Je hoort binnen vier uur van ons. Twijfel je? Bel gerust, we denken vrijblijvend met je mee.
Binnen 4 uur contact