Eefi, Jeugd & Gezin Dichtbij, thuis, op school en in de wijk

Bel ons Aanmelden
Opa en kleinzoon voetballen samen buiten

Armoede, stress en bestaanszekerheid

Geldzorgen nemen ruimte in het hoofd in. Wie stress door schaarste begrijpt, kan gezinnen beter helpen, zonder oordeel.

Kennisdossier 14 van 14 · Leestijd ± 11 min · Voor ouders, scholen, verwijzers en gemeenten

Binnen 4 uur contact

In het kort

  • Schaarste verkleint de denkruimte, niet de wil
  • Eerst rust in de basis, dan werken aan opvoedvragen
  • Hulp moet eenvoudig en zonder oordeel zijn

01 · Waarom dit ertoe doet

Zorgen die alles overheersen

Een groot aantal kinderen in Nederland groeit op in een gezin met weinig geld. Armoede heeft invloed op hun gezondheid, schoolprestaties, vriendschappen en zelfbeeld. Kinderen schamen zich vaak en doen niet mee aan uitjes of sport.

Voor ouders geeft armoede voortdurende stress. Onderzoek laat zien dat geldzorgen de mentale ruimte verkleinen: er blijft minder energie over om te plannen, geduld op te brengen en afspraken na te komen.

Wij kijken naar het hele gezin. Waar nodig helpen we eerst met rust in de basis, zoals geld, wonen en administratie, en verwijzen we naar schuldhulp en regelingen. Daarna ontstaat er ruimte voor andere vragen.

Het is niet dat ouders niet willen. Schaarste neemt de ruimte in beslag die nodig is om te kunnen.
Inzicht uit onderzoek naar schaarste

02 · Theorie

De modellen achter ons werk

Theorie geeft taal aan wat je ziet. Deze inzichten uit wetenschap en praktijk sturen hoe wij kijken en handelen.

  • Sendhil Mullainathan & Eldar Shafir (2013)

    Schaarste

    Als je voortdurend tekort hebt, richt je brein zich op het directe tekort. Dat laat minder ruimte over voor plannen en overzicht.

    In de praktijk: We maken hulp eenvoudig en nemen tijdelijk taken over.

  • WRR (2017)

    Weten is nog geen doen

    Mensen weten vaak wel wat ze moeten doen, maar hebben niet altijd de mentale ruimte om het ook te doen, zeker onder stress.

    In de praktijk: We verwachten niet dat ouders alles zelf regelen.

  • Jack Shonkoff (Harvard)

    Toxische stress

    Langdurige, heftige stress zonder steun kan de ontwikkeling van het brein van kinderen beïnvloeden. Een steunende volwassene beschermt.

    In de praktijk: We versterken ouders als buffer tegen stress.

  • Beleid en onderzoek

    Bestaanszekerheid

    Een stabiel inkomen, wonen en voorspelbaarheid zijn voorwaarden voor goede opvoeding en ontwikkeling.

    In de praktijk: We werken samen met schuldhulp en de gemeente.

03 · Signalen

Wat zie je?

Eén signaal zegt weinig. Een patroon dat blijft of groeit, verdient aandacht. Twijfel je? Overleg vrijblijvend met ons.

Signalen bij het kind

  • !Komt zonder ontbijt of lunch naar school
  • !Doet niet mee aan uitjes, sport of verjaardagen
  • !Draagt vaak te kleine of versleten kleding
  • !Schaamte of terugtrekken
  • !Maakt zich zorgen over geld
  • !Heeft geen eigen spullen voor school

Signalen in het gezin

  • !Veel ongeopende post of aanmaningen
  • !Stress, vermoeidheid en prikkelbaarheid bij ouders
  • !Afspraken worden gemist
  • !Geen geld voor zorg of vervoer
  • !Dreigende huisuitzetting of afsluiting

04 · Praktijk

Zo werken wij, stap voor stap

  1. 1

    Zonder oordeel beginnen

    We maken geldzorgen bespreekbaar, zonder schuld of schaamte.

  2. 2

    Rust in de basis

    We helpen met post, administratie en contact met instanties, of verwijzen naar schuldhulpverlening.

  3. 3

    Regelingen benutten

    We zoeken samen naar toeslagen, kindpakketten en fondsen voor sport en cultuur.

  4. 4

    Stress verminderen

    We helpen ouders om rustmomenten en een dagelijks ritme te vinden, ook als het krap is.

  5. 5

    Kinderen laten meedoen

    We zorgen dat kinderen kunnen sporten, spelen en meedoen, zodat ze zich niet buitengesloten voelen.

Goed om te weten: Eefi biedt begeleiding in het dagelijks leven. Is er behandeling of diagnostiek nodig, dan werken we samen met GGZ-partners en blijven we betrokken als vaste begeleider.

05 · Methodieken

Onderbouwde methodieken en instrumenten

We kiezen per gezin wat past. Sommige methodieken passen we zelf toe, voor andere werken we samen met gespecialiseerde partners.

  • Wettelijk kader

    Vroegsignalering schulden

    Gemeenten krijgen signalen over betalingsachterstanden en nemen contact op, zodat problemen niet groter worden.

  • Wettelijke taak gemeente

    Schuldhulpverlening

    Gemeenten bieden hulp bij schulden. Wij helpen gezinnen de stap te zetten en blijven betrokken.

  • Landelijke regeling

    Jeugdfonds Sport & Cultuur

    Betaalt contributie of lesgeld voor kinderen uit gezinnen met weinig geld.

  • Praktijkgericht

    Eenvoudige taal en ondersteuning bij post

    Brieven samen lezen en beantwoorden, zodat ouders weer overzicht krijgen.

06 · Mythes en feiten

Wat klopt wel, en wat niet?

  • MytheMensen in armoede kunnen gewoon niet met geld omgaan.

    FeitArmoede ontstaat vaak door omstandigheden zoals ziekte, scheiding of baanverlies. Schaarste maakt plannen extra moeilijk.

  • MytheKinderen merken niets van geldzorgen.

    FeitKinderen merken het vaak wel en maken zich zorgen, ook als ouders het proberen te verbergen.

  • MytheAls ouders harder werken, is het opgelost.

    FeitVeel gezinnen in armoede hebben al werk. Het probleem is vaak complexer.

  • MytheHulp bij geld is niet onze taak als jeugdhulp.

    FeitZonder rust in de basis lukt het gezin niet om aan andere doelen te werken. Samenwerking is nodig.

07 · Tips en tricks

Direct toepasbaar

  • Vraag op tijd hulp

    Hoe eerder je hulp vraagt bij geldzorgen, hoe makkelijker het op te lossen is.

  • Open je post

    Moeilijk, maar belangrijk. Vraag iemand om samen je post te openen.

  • Vraag naar regelingen

    Er zijn fondsen voor sport, schoolspullen en kleding. Vraag ernaar bij de gemeente.

08 · Uit de praktijk

Een vader met een stapel ongeopende post

Een alleenstaande vader van drie kinderen werd aangemeld vanwege gedragsproblemen bij zijn zoon. Bij het eerste huisbezoek lag er een grote stapel ongeopende post op tafel.

Vader vertelde dat hij na zijn scheiding schulden had opgebouwd en niet meer wist waar hij moest beginnen. Hij sliep slecht en was vaak kortaf tegen de kinderen.

We openden samen de post en meldden vader aan bij schuldhulp. Via het Jeugdfonds kon zijn zoon op voetbal. Toen de rust terugkwam, verbeterde ook het gedrag van zijn zoon.

Wat we leerden

  • Eerst rust in de basis
  • Samen de post openen
  • Kinderen konden weer meedoen
  • Minder stress gaf meer ruimte voor opvoeding

09 · Reflectievragen

Even stilstaan

  1. Heb ik gevraagd naar geldzorgen en woonsituatie?
  2. Hoeveel denkruimte heeft deze ouder nu?
  3. Welke regelingen kunnen dit gezin helpen?
  4. Maak ik mijn hulp zo eenvoudig mogelijk?

10 · Bronnen

Verder lezen

  • Mullainathan, S. & Shafir, E. (2013). Scarcity: Why Having Too Little Means So Much. Times Books.
  • Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (2017). Weten is nog geen doen. WRR.
  • Shonkoff, J. P. e.a. (2012). The lifelong effects of early childhood adversity and toxic stress. Pediatrics, 129(1).
  • Sociaal en Cultureel Planbureau. Armoede in kaart. scp.nl
  • Jeugdfonds Sport & Cultuur. jeugdfondssportencultuur.nl

Zorgen om een kind of gezin? Wacht niet.

Je kunt vandaag nog contact opnemen, ook zonder verwijzing. Je hoort binnen vier uur van ons. Twijfel je? Bel gerust, we denken vrijblijvend met je mee.

Binnen 4 uur contact